با وجود حواشی سنگین دیدار فینال جام ملتهای آفریقا ۲۰۲۵، شورای انضباطی کنفدراسیون فوتبال آفریقا (CAF) در احکام صادره خود، تیم داوری به سرپرستی ژان ژاک ندالای کنگویی را مشمول مجازات علنی نکرد. این در حالی است که جریمههای سنگینی علیه فدراسیونها، مربیان و بازیکنان دو تیم سنگال و مراکش صادر شده است.
جرایم سنگین برای قهرمان و نایب قهرمان: از محرومیت سرمربی تا جریمههای میلیون دلاری
شورای انضباطی کاف در پی حوادث پس از سوت پایان بازی فینال، احکام زیر را اعلام کرد:
برای سنگال (تیم قهرمان):
- پاپه تیاو (سرمربی): ۵ بازی محرومیت و جریمه ۱۰۰ هزار دلاری به دلیل «رفتار غیرورزشی و لطمه به اعتبار فوتبال».
- ایلِمان اندیایه و اسماعیلـا سار (بازیکنان): هر کدام ۲ بازی محرومیت به دلیل رفتار غیرورزشی با داور.
- فدراسیون فوتبال سنگال: جمعاً جریمه ۶۱۵ هزار دلاری به دلیل رفتار نامناسب هواداران، کادر فنی و دریافت کارت زرد زیاد.
برای مراکش (تیم نایب قهرمان):
- اشرف حکیمی: ۲ بازی محرومیت (یک بازی تعلیقی).
- اسماعیل صیباری: ۳ بازی محرومیت و جریمه ۱۰۰ هزار دلاری.
- فدراسیون فوتبال مراکش: جمعاً جریمه ۳۱۵ هزار دلاری به دلیل رفتار توپجمعکنها، ورود کادر فنی به منطقه VAR و استفاده هواداران از لیزر.
تحلیل چرایی نجات داور: «مصونیت اختیار تشخیصی» و «تله زمان سوت»
طارق الدیب، مشاور داوری و مدیر پیشین اطلاعات کاف، در توضیح عدم مجازات علنی تیم داوری به دو دلیل کلیدی اشاره کرد:
۱. مصونیت قانونی تصمیمات فنی: بر اساس ماده ۵ قوانین IFAB، تصمیمات فنی داور در زمین نهایی و غیرقابل اعتراض است. این اصل، داور را از پیگرد انضباطی برای «اشتباهات فنی» مصون میدارد. رسیدگی به این اشتباهات به صورت محرمانه در اختیار کمیته داوران است.
۲. ایجاد «تله زمان سوت»: الدیب توضیح داد داور با به صدا درآوردن سوت پایان بازی پیش از ورود توپ به دروازه (در جریان یک حمله متوقف شده بحثبرانگیز)، به طور هوشمندانهای حق مداخله کمک داور ویدئویی (VAR) را سلب کرد. پس از سوت، بررسی ویدئویی تنها برای موارد شدید مانند خشونت مجاز است و VAR دیگر نمیتوانست در مورد گل بودن یا نبودن صحنه اظهارنظر کند. این کار، تمام مسئولیت را به داور اصلی بازگرداند.
آینده مبهم داور فینال: تهدید «تعلیق خاموش» و جام جهانی ۲۰۲۶
با این حال، نبود نام داور در بیانیه به معنای تبرئه کامل نیست. الدیب هشدار داد داورانی که کنترل بازی را از دست میدهند، ممکن است با «تعلیق خاموش» مواجه شوند.
گزارش محرمانه ناظر داوری از این بازی میتواند رویای حضور ژان ژاک ندالا در جام جهانی ۲۰۲۶ را به پایان برساند. این مجازات اداری نه به خاطر یک «اشتباه فنی» ساده، بلکه به دلیل «ضعف شخصیت و مدیریت» در کنترل یک فینال حساس خواهد بود.
نتیجهگیری: عدالتی یکطرفه یا حفظ حرمت داوری؟
این احکام نشان میدهد که سیستم انضباطی فوتبال، حتی در اوج جنجال، به طور رسمی از اصل مصونیت تصمیمات داوران دفاع میکند. این رویکرد اگرچه حرمت و اقتدار سوت داور را در لحظه حفظ میکند، اما میتواند حق اعتراض تیمها را زیر سؤال ببرد و احساس بیعدالتی را دامن بزند.
مجازات سنگین بازیکنان و فدراسیونها در کنار سکوت در مورد داور، پرسشهایی را درباره توازن در مسئولیتپذیری برمیانگیزد. در نهایت، سرنوشت حرفهای داوری که در کانون یکی از جنجالیترین فینالهای تاریخ آفریقا قرار داشت، نه در اطلاعیههای علنی، بلکه در پشت درهای بسته کمیته داوران کاف تعیین خواهد شد. آینده ندالا درس عبرتی برای دیگر داوران در مدیریت بحرانهای مشابه خواهد بود.
سیاوش بهرامی، یکی از روزنامهنگاران و تحلیلگران ورزشی باسابقه در مجله خبری ورزشکاران است. او با نگاهی تخصصی و دقیق به دنیای ورزش، همواره سعی دارد تا با گزارشها و تحلیلهای عمیق، به مخاطبان خود کمک کند تا درک بهتری از مسائل و رویدادهای ورزشی داشته باشند.